ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವದ ನಾಡಹಬ್ಬು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಿಂದ ಜನಸೋಲ್ವದವರಿಗೆ ಬೆರೆಯು ಬಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ, ಪರಂಪರೆ, ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ರಾಜವೈಭವವನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮಹೋತ್ಸವ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಸಂಭ್ರಮದ ಬಳಿಕ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪರಮೋಚ್ಚ ಕ್ಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಭವ್ಯತೆ, ಸಾವಿರಾರು ಕಲಾವಿದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿವಿಧ ದೀಪಗಳಿಂದ ಝಗಮಗಿಸುವ ನಗರ, ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಮೇಳಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿವೆ. ಪುರಾಣದ ಹಿನ್ನಲೆ-ಮೈಸೂರು ದಸರಾಡೊಡನೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಲೋಕಕಂಟಕನಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ದೇವಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಸಂಹರಿಸಿದಳು.
ಮಹಿಷಾಸುರನ ಸಂಹಾರವು ದುಷ್ಟತ್ವದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಹಿಷಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೇ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದಿಂದ ಒಡೆಯರ್ ಅರಮನೆವರೆಗೆ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪ ದೊರೆಯಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ವಿಜಯದಶಮಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ರಾಜಾಶ್ರಯ ದೊರೆಯಿತು. ನಂತರ ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶವು ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1610ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ರಾಜಮರ್ಯಾದೆ ನೀಡಿದರು. ರಾಜದರ್ಬಾರ್, ಸೈನಿಕ ಕವಾಯತು, ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗಳು ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗಗಳಾದವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದ ನಂತರ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೈಭವ ಪಡೆದಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂತ್ಯವಾದರೂ ದಸರಾ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಅರಮನೆಯ ರಾಜವೈಭವದಿಂದ ಜನರ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ‘ನಾಡಹಬ್ಬ’ವಾಗಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ, ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅರಮನೆಯ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಸೇರುವ ಜನಸಾಗರ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮದ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಬ್ಬದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಜನಪದ ಕಲೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ದಸರಾ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಉತ್ಸವವನ್ನು, ಮಿಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ, ಫಲಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳು.
ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಹಾರ ಮೇಳವು ಆಹಾರ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಿನಿಸುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪರಿಚಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕ ವಸ್ತುಗಳು ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಫಲಪುಷ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಹೂವುಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಹೂವಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಾನಕಲೆಯ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ: ದಸರಾದ ಶಿಖರ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಅರಮನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಕಲಾತಂಡಗಳು, ಪೊಲೀಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಡಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲಂಕೃತ ಗಜರಾಜನ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುವುದು ಈ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತ. ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ಬನ್ನಿಮಂಟಪವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಜಂಬೂ ಸವಾರಿಯು ಕೇವಲ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲ. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದ ರಾಜಪರಂಪರೆ, ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜನೋತ್ಸವ—ಈ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.
ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು: ವಿಜಯದಶಮಿಯ ರಾತ್ರಿ ಬನ್ನಿಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಅದ್ದೂರಿ ತೆರೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸೈನಿಕ ಕವಾಯತು, ಪಂಜಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಾಹಸ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮದ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ದಸರಾ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ: ದಸರಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಟೆಲ್, ಸಾರಿಗೆ, ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ದಸರಾ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅವಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿರದೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ದೊಡ್ಡ ಜನೋತ್ಸವವಾಗಿದೆ.
ಈ ಬಾರಿಯೂ 2026ರ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸಂಗಮವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಅರಮನೆಯ ದೀಪಾಲಂಕಾರ, ವಿವಿಧ ಮೇಳಗಳು, ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಲಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದಸರಾ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಮೂಲ ಆತ್ಮ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಆರಾಧನೆ, ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತ, ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ—ಇವೇ ಅದರ ಶಾಶ್ವತ ಗುರುತುಗಳು.
ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ—ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಮೃತಿಯ ಜೀವಂತ ರೂಪ. ರಾಜಮನೆತನದ ದರ್ಬಾರಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಂಭ್ರಮ ಇಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಜನೋತ್ಸವವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಪುರಾಣವಿದೆ; ಕಲೆ ಇದೆ, ಸಂಗೀತವಿದೆ; ಭಕ್ತಿ ಇದೆ, ಮನರಂಜನೆಯೂ ಇದೆ. ಅರಮನೆಯ ದೀಪಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜಂಬೂ ಸವಾರಿಯ ಗಜರಾಜನವರೆಗೆ, ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರವರೆಗೆ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದಸರಾದ ವೈಭವಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡಹಬ್ಬ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನವನ್ನು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಜೀವಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ.
