ಸಮುದ್ರದಾಳದ ಸಾಹಸಿ ಸ್ಟೀವ್ ಇರ್ವಿನ್: ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೊಸಳೆ ಬೇಟೆಗಾರರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 90ರ ದಶಕದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹಾ ಪಯಣವೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅವರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದಾಳದಲ್ಲಿ ಮುಗಿದ ಅವರ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯ.
ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಹಸವಲ್ಲ. ಮೊಸಳೆ, ಶಾರ್ಕ್, ಸಮುದ್ರ ಹಾವು, ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇ ಮುಂತಾದ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಿಡಿದು ಸಾಗುವುದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನೇ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ಟೀವ್ ಇರ್ವಿನ್. ‘ದಿ ಕ್ರೊಕೊಡೈಲ್ ಹಂಟರ್’ ಎಂದೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅವರು ಕೇವಲ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕರಲ್ಲ; ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಕ, ಸಂಶೋಧಕ, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಇರ್ವಿನ್ ಅವರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಬದುಕಿನ ಆರಂಭವೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವೆಯೇ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರೀಸೃಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ಅವರು, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವುಗಳ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಈ ಅನುಭವವೇ ಅವರ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಯಿತು.
ಸ್ಟೀವ್ ಇರ್ವಿನ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರಿ ಮೇಲಿನ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮುದ್ರದಾಳದ ಜೀವಜಗತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ಯಾರಿಯರ್ ರೀಫ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಾರ್ಕ್, ಸಮುದ್ರ ಹಾವು, ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇ, ಆಮೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದ್ರಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ಇರ್ವಿನ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತರನ್ನಾಗಿಸಿದ ಕೇವಲ ‘ಅಂಡರ್‌ವಾಟರ್ ವಿಡಿಯೋಗ್ರಾಫರ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಸರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದವು. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ಮುಂದೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ನಡೆಸುವ ಅವರ ವಿಧಾನವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಅವರ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಅಪಾಯಕಾರಿ’ ಎಂದು ತೋರಿಸದೆ, ಅವುಗಳ ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ? ಸಮುದ್ರ ಹಾವುಗಳು ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆ? ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇಗಳ ವರ್ತನೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇರ್ವಿನ್ ಅವರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಖ್ಯಾತಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟದ್ದು ‘ದಿ ಕ್ರೊಕೊಡೈಲ್ ಹಂಟರ್’ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅವರ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚೈತನ್ಯಭರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಎದುರು ನಿಂತರೂ ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತು. ಅವರ ಸಮುದ್ರಜೀವಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ‘Ocean’s Deadliest’ ಒಂದು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಕ್‌ಗಳು, ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಮುದ್ರಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ರೀಫ್ ಸಮೀಪ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟೀವ್ ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ 44 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಆ ಘಟನೆ ವನ್ಯಜೀವಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಮುದ್ರಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುವ ಸಾಹಸಗಳನ್ನೂ ವಿಶ್ವದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಇರ್ವಿನ್ ಅವರ ಸಾವಿನ ದುಃಖದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅವರು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸ, ಹಾಗೂ ಅವರ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಧನವಾಗಿರದೆ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.
